Rośliny – symbole Świąt Wielkanocnych

Rośliny – symbole Świąt Wielkanocnych

19 stycznia, 2020 0 przez Mikołaj Online

Wielkanoc to czas, który kojarzy się z odrodzeniem, nowymi początkami i nadzieją, a skojarzenia te są żywe nie tylko w umysłach osób związanych z chrześcijaństwem. Święta te charakteryzuje przy tym bogata i zróżnicowana symbolika, z której część powiązana jest prawdopodobnie z wcześniejszymi wierzeniami oraz zwyczajami ludowymi.

Warto poświęcić chwilę, by przyjrzeć się uważnie wielkanocnym roślinom i ich znaczeniu – pozwoli to na jeszcze pełniejsze przeżywanie tego szczególnego okresu w roku.

Rośliny, które zwiastują Wielkanoc

Przyglądając się roślinom związanym tradycyjnie z obchodami Świąt Wielkanocnych, warto zauważyć, że mamy tu do czynienia z dwiema odrębnymi grupami roślin. Pierwsze z nich to rośliny takie, jak męczennica, głożyna czy oliwka, związane z relacjami na temat ukrzyżowania Jezusa z Biblii oraz z folkloru, który rozwinął się wokół tych opowieści w ciągu kolejnych wieków.

Nie są one jednak popularne w polskich warunkach, gdzie znacznie większym powodzeniem cieszą się krzewy czy kwiaty w rodzaju forsycji, sasanek, narcyzów i tulipanów. W okresie Wielkanocy powszechną ozdobą tzw. „święconki” bywa także bukszpan, imponujący zielenią swoich liści niezależnie od warunków atmosferycznych.

To właśnie druga grupa roślin wielkanocnych – rośliny, które znalazły miejsce w podaniach czy zwyczajach otaczających to święta ze względu na swoją trwałość lub wczesne kwitnienie. Są one dosyć naturalnymi symbolami dla Święta, które wiąże się z odrodzeniem, przemianą, ale także – obietnicą wiecznego życia dla każdego wiernego.

Forsycja – krzew o niezwykłych kwiatach

Ten chętnie uprawiany krzew ogrodowy to jedna z pierwszych barwnych plam, jakie możemy dostrzec wiosną w budzącym się do życia krajobrazie. Cięte gałązki pokryte żółtymi, charakterystycznymi kwiatami spotykamy także w wazonach na wielkanocnych stołach oraz jako element stroików, które w niektórych regionach kraju wykonywane są w każdym domu. Forsycja bywa także wplatana w tradycyjne Palmy Wielkanocne, które pod naszą szerokością geograficzną naturalnie nie mają wiele wspólnego z rośliną o tej samej nazwie.

Dlaczego tak chętnie sięgamy po forsycję na Wielkanoc i gdzie leży źródło pozytywnych skojarzeń z tą rośliną, również w obrębie zwyczajów religijnych? Być może odpowiedź na to pytanie ma związek ze szczególną właściwością krzewów forsycji. Roślina ta bowiem najpierw wypuszcza kwiaty, a dopiero potem – liście. To zatem niejako przyrodniczy symbol nadziei, która pojawia się, zanim jeszcze ktokolwiek się jej spodziewa i wbrew wszystkim uznanym regułom.

Rzeżucha na Wielkanoc – kilka słów o tradycji

Trudno chyba byłoby znaleźć druga roślinę, która w tak dużym stopniu kojarzy się ze świątecznymi obchodami Święta Zmartwychwstania. Maleńkie siewki rzeżuchy hodowane są na kilka dni wcześniej, a następnie wędrują do Kościoła wraz z innymi pokarmami, które pragną poświęcić wierni.

Jeszcze częściej stanowią one dekorację świątecznego stołu, gdzie przy śniadaniu umieszcza się rzeźbę Baranka Paschalnego, symbolizującą ofiarę Chrystusa i jego triumf nad śmiercią. Tu właśnie należy szukać współczesnej symboliki rzeżuchy – to szybko wzrastająca, intensywnie zielona roślina, która wskazuje na powrót do życia całej Natury.

Jej potencjał do wzrostu można też interpretować w kontekście duchowym, jako zapowiedź odnowy osobistej dla wierzących. Jednak droga, jaką rzeżucha przeszła, by pojawić się w polskim folklorze wielkanocnym, jest trudna do prześledzenia. Bardzo możliwe, że przybyła do niego z ludowych, niechrześcijańskich wierzeń, by następnie zostać zaadaptowaną przez wiernych.

Artykuł powstał we współpracy z Poradnikiem Ogrodniczym – największym w Polsce portalem z poradami roślinnymi.